Türkiye Cumhuriyeti'nin bir ilçesi değil, Abdülhamit'in çiftliği

Hükümetin Osmanlıca dersi açılımının hemen ardından belediye bünyesinde Osmanlıca kursu açmasıyla dikkat çeken AK Partili Torbalı Belediye Başkanı Adnan Yaşar Görmez belediye başkanlık makamına 1876-1908 yılları arasında 33 yıl padişahlık yapan kimine göre Kızıl Sultan kimine göre de Ulu Hakan olarak adlandırılan Sultan 2. Abdulhamit’in resmini astı. Makam odasının yan duvarına bir metre uzunluğunda portreyi koyan Başkan Görmez konuyla ilgili açıklama yaptı.

Konuyla ilgili Egedesonsöz’e yaptığı açıklamada Başkan Görmez, “Torbalı, ilçemizin kuruluş temelleri Sultan Abdulhamit Han zamanında atılmıştır. Burayı kuran kendisidir. Zaten Torbalı tarihte “Abdulhamit’in Çiftliği” olarak bilinir. Burada sayısız eserleri var. O dönemden kalan camiler, medreseler, okullar ve mekteplerin bir bölümü günümüze kadar gelmiştir. O yüzden bizim için, ilçemiz için önemli bir şahsiyettir” dedi.
 
Fırat Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi’nden mezun olduğunu da belirten Başkan Görmez, “Kendim ayrıca tarihçiyim. Tarihe, geçmişe meraklı bir insanım. O yüzden ilçemizin kuruluşunda, geçmişinde yer edinmiş birisinin resmini duvara asmakta sakınca görmedim. Bunda bir sorun yok” diye konuştu.

TORBALI VE SULTAN ABDULHAMİT ARASINDAKİ BAĞ

Tarihte Abdulhamit ile Torbalı arasında yakın bir bağ bulunuyor.  Demiryoluyla İzmir’den Aydın’a giderken değerlendirilmeyen ovayı gören Sultan Abdülhamid, 1893 yılına kadar Baltacı Dimyos adlı bir Rum vatandaşın mülkiyetinde bulunan geniş araziyi şahsi imkanlarıyla satın alarak padişah çiftliği olarak kayıtlara geçirtiyor.  O dönem bir kaç evden ibaret Torbalı, Abdulhamit’in himayesinde büyük bir gelişme göstererek,  belediye statüsü kazanıyor. Padişah tarafından tayin edilen Kahya Murat Bey, çevrede bulunan Cellat ve Nohut göllerinden kaynaklanan sıtma hastalığını yok etmek amacıyla okaliptüs ağaçları diktiriyor. İlçenin merkezini de çam ve çınar ağaçlarıyla süslüyor. Torbalı ve çevresinde zirai faaliyetlerin gelişmesi için Abdulhamit’in emriyle Afrika’dan getirilen zenci işçilerin torunları bugün bazı çevre köylerde yaşıyor.
 

93 Harbi sonrasında Balkanlar’dan göçen Türk ailelerin de yerleştiği Torbalı’da aynı zamanda Yörük aşiretleri için de yerler yapılmış durumda. Torbalı’nın 11 köyünde bulunan camilerin tamamı Abdulhamit tarafından yapılırken ilçe genelinde havuz, çeşme, köprü ve çeşitli özelliklerde binalar bulunuyor.