Gemi söküm can çekişiyor

Doğaya verdiği zararla sık sık gündeme gelen gemi söküm sektörü Bangladeş, Hindistan ve Pakistan gibi işgücünün daha ucuz olduğu ülkelerin de devreye girmesiyle birlikte Türkiye’de zorlu günler yaşıyor. Sektörün geriye gitmesinin diğer nedenleri arasında dengesiz seyreden hurda ve döviz fiyatları ve deniz taşımacılığı sektörünün yeniden canlanması gibi etkenler var. Konu ilgili konuşan Aliağa Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği (GEMİSANDER)  Yöneticisi Ersin Çeviker, 2014 Yılı içinde sökümü gerçekleşen 198 adet gemiden 572 Bin ton çelik elde edildiğini ve 2013 yılına göre yüzde 30 seviyesinde bir düşüş yaşadığını söyledi.

İSTİHDAM DA BÜYÜK DÜŞÜŞ

Bir yıl öncesine kadar yaklaşık iki bin kişinin istihdam edildiği gemi söküm sektöründe bugün gelinen noktada ancak 800 kişinin istihdam edilebildiğini açıklayan Çeviker, “Gemi söküm bölgemizde konuşlu bulunan 22 firmadan 12’si sektörümüzde yaşanan kriz nedeniyle faaliyetlerine ara vermek zorunda kaldı. Hal böyle olunca hem yüzlerce arkadaşımız işinden oldu” dedi.

TEK UMUT AB YÖNETMELİĞİ

Bangladeş, Hindistan, Pakistan gibi Asya ülkelerin de gemi sökümü maliyetlerinin Türkiye’ye göre çok daha avantajlı olduğunu ve bu ülkelerin söküm maliyetinde ki avantajlarını son dönemde gemi alımı noktasında fiyat yükselterek kullanmaya başladığını anlatan Çeviker, “Bizim bu saatten sonra tek umudumuz;  AB Çevre ve İş sağlığına uyumlu gemi geri dönüşümü yönetmeliğidir. Çünkü biz Türkiye olarak diğer Asya ülkelerine göre bu yönetmeliğin gerekliliklerini yüzde 95 seviyesinde yerine getiren tek ülkeyiz. 2015 yılında söz konusu yönetmeliğin esas alınması halinde bugün bize haksız rekabet uygulayan ülkeler,  AB bayraklı gemilerin sökümünü gerçekleştiremeyecekler”

2015 YILINDA PSİKOLOJİK RAKAM 500 BİN TON

2015 yılında sektör olarak hurda fiyatı istikrarının sağlanması yönünde beklenti içinde olduklarını sözlerine ekleyen Çeviker, “AB bayrağı taşıyan gemiler Çevre ve İş sağlığına uyumlu gemi geri dönüşümü yönetmeliği kapsamında 2015 yılından itibaren Asya ülkelerinde sökülemeyecek. Bu yönetmelik çerçevesinde  çevre ile birlikte işçi sağlığı güvenliğini dikkate almayan Asya ülkelerinde gemi sökümü engellendiği taktirde; Türk gemi söküm sektörü dünya liderliği konumuna yeniden dönecektir. Ancak bu noktada  2015 için çok iyimser tahminde bulunmak bugünkü koşullarda mümkün gözükmüyor. En azından 2015 yılında psikolojik rakam olan  500 bin tonun altına düşmemek beklentisindeyiz” diye konuştu

KRİZİN NEDENLERİ

 Aliağa’da 2008 yılına kadar ortalama yıllık 150 bin ton hurda geminin geri dönüşümünün yapıldığını belirten Çeviker, 2009 yılında deniz taşımacılığını olumsuz yönde etkiyen küresel kriz ile birlikte sektörün yükselişe geçtiğini belirtti. 2010, 2011 ve  2012 yıllarında ise sektörde yaşanan  artışın yükselerek devam ettiğine dikkat çeken Çeviker, 2012 yılında 927 bin ton çelik üretimiyle Türk gemi söküm sektörünün tarihinde ilk defa tam kapasite tonajına ulaştığını söyledi. Çeviker, 2014 yılında yaşanan yüzde 30’luk kapasite kayıplarının ana sebeplerini ise şöyle açıkladı: “2014 yılında demir çelik hurda alım fiyatlarının istikrarsızlığı ve Çin’in kütük demir fiyatlarını düşürerek piyasayı etkilemesi hurda fiyatlarında yılbaşından itibaren 90 dolarlık bir düşüşe sebebiyet vermiştir. Firmalarımız tarafından hurda gemi alış fiyatları, hurda satış fiyatlarına ve ton başı maliyet hesaplarına göre belirlenmektedir. Daha önceden tedarikleri yapılan hurda gemiler hurda fiyatlarındaki ani düşüşler nedeniyle zarara uğramışlardır. Türk firmalarımızın hurda gemi alımı noktasında başta Hindistan ve diğer Asya ülkeleri ile rekabet şansının bulunmaması, bu ülkelerin düşük işçi maliyetleri, çevre yatırımları, makineleşme ve atık bertaraf maliyetlerinin bulunmaması hurda gemilere yüksek fiyatlar vermesine neden olmaktadır. Sektörümüzde hurda gemilerin ton başına söküm maliyetleri 50 dolar civarındadır. Türkiye'nin başta AB Gemi Geri Dönüşüm Yönetmeliği ve Hong-Kong sözleşmesi gereklerinin yerine getirilmesi devamlı iyileşme içeren için yatırım maliyetleri rekabet şansını tamamen ortadan kaldırmaktadır. Tüm yatırım maliyetleri firmalarımızın öz kaynaklarından sağlanmaktadır.2009 yılından itibaren gemi söküm çalışanlarının faaliyetlerin devamlılığı nedeniyle Aliağa da yerleşik düzene geçmeleri Aliağa ekonomisi için büyük bir kazanç olmuştur. Ancak 2014 yılında yaşanan kapasite düşüşleri nedeniyle birçok firmamız işçi çıkarmak ve faaliyetlerini durdurmak zorunda kalmıştır. Sektör dünya demir çelik piyasası hurda fiyatları ve dolar kurundaki dalgalanmalardan etkilenmektedir”