ABD basını: İran ile yeni müzakere turu günler içinde yapılabilir

Yetkililer, günler içinde yeni tur için hazırlık yapıldığını belirtirken, bölge ülkeleri kırılgan ateşkesi uzatmak için yoğun diplomasi yürütüyor; Hürmüz ve nükleer dosya masadaki en kritik başlıklar.

ABD basınında yer alan haberlere göre, İslamabad’da sonuçsuz kalan barış görüşmelerinin ardından bölge ülkeleri, ABD ile İran’ı yeniden müzakere masasına döndürmek için yoğun çaba harcıyor. 

The Wall Street Journal'a konuşan ABD'li yetkililer, taraflar arasındaki sert söylemlere rağmen müzakerelerin kapısının hâlâ açık olduğunu ve günler içinde yeni bir görüşme turunun yapılabileceğini belirtiyor.

ABD basınına göre ayrıca, bölge ülkelerinin, ABD ile temaslarını sürdürerek kırılgan ateşkesin uzatılmasını sağlamaya çalıştığı ifade ediliyor. Salı akşamı ilan edilen ve iki hafta sürmesi planlanan ateşkesin korunması, diplomatik girişimlerin merkezinde yer alıyor.

KRİTİK BAŞLIKLAR ELE ALINDI

Yetkililere göre, 1979’dan bu yana taraflar arasında yapılan en üst düzey temas niteliğindeki görüşmelerde; Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz şekilde yeniden açılması, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti ve İran’ın yaklaşık 27 milyar dolarlık dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması gibi kritik başlıklar masaya yatırıldı.

İran tarafı, sınırlı düzeyde uranyum zenginleştirmeye devam etme veya stoklarını azaltma önerisini gündeme getirdi; ancak taraflar arasında bir uzlaşı sağlanamadı.

ANLAŞMASIZ SONA ERDİ

İslamabad’da 20 saati aşkın süren görüşmelere rağmen, ABD ve İran Orta Doğu’daki savaşı tamamen sona erdirecek bir anlaşmaya varamadı. Buna karşın taraflar, beşinci gününe giren ve iki hafta sürmesi planlanan ateşkese bağlı kalmayı sürdürdü.

7-8 Nisan gecesi yürürlüğe giren ve Pakistan’ın arabuluculuğunda sağlanan ateşkes, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan savaşı sona erdirmeyi hedefleyen müzakerelere zemin hazırladı.

TARAFLAR BİRBİRİNİ SUÇLADI

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerde İran’a 'nihai ve en iyi teklifin' sunulduğunu öne sürerek, Tahran’ın bu öneriyi kabul edip etmeyeceğinin görüleceğini söyledi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD’nin güven veremediğini savundu. Kalibaf, İran heyetinin 'yapıcı öneriler sunduğunu' ancak karşı tarafın güven oluşturamadığını ifade etti.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, ülkesinin arabuluculuk rolünü sürdürmeye hazır olduğunu belirterek tarafların ateşkese bağlı kalmasının önemine vurgu yaptı.

İran devlet televizyonu, görüşmelerin 'ABD’nin makul olmayan talepleri' nedeniyle çöktüğünü vurgularken, Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi, tek bir görüşmede anlaşma sağlanmasının zaten beklenmediğini dile getirdi.

'HÜRMÜZ' KRİZİN MERKEZİNDE

Müzakerelerde en büyük anlaşmazlık konularından biri Hürmüz Boğazı oldu. Savaş sırasında İran tarafından fiilen kapatılan boğazdan, dünya petrolünün yaklaşık beşte biri geçiyordu. ABD, boğazın tamamen açılmasını ve seyrüsefer özgürlüğünün sağlanmasını talep ederken, İran sınırlı geçişlere izin verilmesini savundu.

ABD ordusu, mayın temizleme ve güvenli geçiş sağlama amacıyla iki savaş gemisinin boğazdan geçtiğini açıklarken, İran bu iddiayı reddetti ve böyle bir durumda karşılık vereceğini bildirdi.

Devrim Muhafızları ise ateşkes süresince yalnızca sivil gemilere özel kurallar çerçevesinde geçiş izni verileceğini duyurdu.