Sağlıklı kentlerin ortak dili oluşuyor

Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın öncülüğünde bu yıl ilk defa organize edilen Sağlıklı Kentler Forumu (Healthy Cities Forum-HCF) akademi, toplum ve yerel yönetimleri bir araya getirdi.

İstanbul Lütfi Kırdar Kongre Merkezi’nde düzenlenen iki günlük forumun ilk gününde Gıda Düğümü, Su Düğümü ve Enerji Düğümü başlıklı oturumlar başta olmak üzere çok sayıda panel gerçekleştirildi. Başkan Dr. Cemil Tugay ve Sağlıklı Kentler Birliği üye il ve ilçe belediye başkanları olmak üzere katılımcılar, alanında uzman akademisyen ve sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin sunumlarını dinledi.

Daha çok gıda üretimi değil daha az tüketim 

Moderatörlüğünü Ege Üniversitesi Gıda Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. Şebnem Tavman’ın gerçekleştirdiği “Gıda Düğümü” oturumunda İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Program Destek Uzmanı Ali Agören konuşmacı oldu. “Toprağı Kaybeden Kentler: Gıda, Tarım ve Kent Arasındaki Kopuş" başlığıyla düzenlenen oturumda, kırsalda tarım alanlarının azalması, orman alanlarının yok edilmesi, kırsaldan kent merkezlerine göç ve kırsal yerleşim yerlerinin şehirleşmesi gibi gıda güvenliğini tehlikeye sokan pek çok konu masaya yatırıldı. Tarımsal üretimin artırılmasından ziyade doğru gıda tüketim politikalarının yaygınlaştırılması fikri ön plana çıktı. 

Su kaynaklarının kirletilmemesi hayati öneme sahip 

Forumun “Su Düğümü” başlıklı ikinci oturumu Ege Üniversitesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü Emekli Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Kurucu moderatörlüğünde gerçekleştirildi.  "Daha Azına Hazır mıyız? Kuraklık Çağında Suyun Geleceği" başlığıyla düzenlenen oturumda İstanbul Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Yolcubal ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Serengil konuşmacı oldu. Oturumda kentlerdeki nüfus artışının su varlığına etkisi, iklim krizi ve yağışlar, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarının durumu, su rezervlerinin doğru kullanılamaması, Gediz Nehri örneğinde olduğu gibi su kaynaklarını kirleten unsurlar, tarım ve sanayi kaynaklı faaliyetlerin oluşturduğu kirlilikler, geçmişten gelen yanlış politikaların günümüze olan etkileri konuşuldu. Su kaynaklarının temizlenmesinden ziyade kirletilmesinin önlenmesi ön plana çıktı. 

Enerji düğümünde kritik nokta verimlilik 

Üçüncü “Enerji Düğümü” oturumu “Kentlerin Enerjisi: Yenilenebilir Enerji, Temiz Enerji Kaynakları ve Enerjide Merkezsizleşme” başlığıyla düzenlendi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ender Peker’in moderatörlüğünde gerçekleştirilen oturumda Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Bilim Kurulu Üyesi Prof. Geoff Green ve İzmir Ekonomi Üniversitesi Sürdürülebilir Enerji ve İklim Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Kurucu Direktörü Prof. Dr. Mehmet Efe Biresselioğlu, enerjinin günlük hayatın devamı için oluşturduğu kritik nokta, enerji sistemlerinin örgütlenmesi ve doğru kurgulanması, davranışsal dönüşüm ve kentsel mobilite, toplu ulaşım kullanımının yaygınlaşması,  enerji verimliliği yatırımları, hanelerde enerji verimliliğinin sağlanması, konutlarda apartmanlarda enerji verimliliğinin artırılması konuşuldu.  

Kentlerin dört ana sorunu: Barınma, sürekli gözetim, ekoloji ve güvensizlik

Üç oturumun ardından günün “Koridorlara Geçiş” adlı son paneli "Daha Çoğuna Hazır mıyız? Çoklu Krizler Çağında Kentler ve Sistemler Arası Bağlantılar" başlığıyla gerçekleştirildi. Adnan Menderes Üniversitesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve DSÖ Bilim Kurulu Onursal Üyesi Prof. Dr. E. Didem Evci Kiraz moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde Dokuz Eylül Üniversitesi Felsefe Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Çörekçioğlu ve Temiz Hava Hakkı Platformu’ndan Deniz Gümüsel konuşmacı oldu. Kentlerin yaşadığı krizlerin sıradanlaşması, kriz yönetimi, kentlerin kriz enflasyonu, kentlerin sorunlarının doğru tespiti ve tedavi yöntemleri, temiz hava hakkı, yabancılaşma, yaşam hakları gibi sorunlar konuşuldu. Modern kent paradigmasının dört ana sorunu olarak mekânsal ayrışma ve barınma,  akıllı kent projeleri ve sürekli gözetim hali, ekolojik sorunlar ile kentlilerin yaşadığı güvensizlik ön plana çıktı. 
Ana salondaki oturumlarla eş zamanlı olarak Tek Sağlık, Fonlar ve Projeler, Senin Meselen, Senin Sesin: Gençliğiyle Sağlıklı Kenti İnşa Etmek, Sekizinci Faz, Sağlık Okuryazarlığı, Şehir Sağlık Profili başlıklı paneller gerçekleştirildi.

Sağlıklı kentlerin ortak dili “Sağlıklı Kentin Alfabesi” ile oluşuyor

Sağlıklı Kentler Birliği, Sağlıklı Kentler Forumu boyunca İzmir Planlama Ajansı tarafından geliştirilen dijital platform aracılığıyla “Sağlıklı Kentin Alfabesi” çalışmasını hayata geçirdi.  Sağlıklı kent yaklaşımına ilişkin ortak bir kavramsal çerçeve ve terminoloji oluşturmayı hedefleyen çalışma kapsamında katılımcılar, hazırlanan kare kod üzerinden platforma erişerek alfabeden harfler seçti ve sağlıklı kenti tanımlayan kavramlar ekledi. Başkan Tugay, alana gelerek kavramları inceledi; bilgi aldı. Her kavram, katılımcılar tarafından yapılan kısa açıklamalarla birlikte sisteme işlendi. Forum süresince üretilen kavramlar, alanda kurulan dijital ekrana canlı olarak yansıtılarak ortak ve katılımcı bir üretim süreci oluşturuldu.

Çalışma; sağlıklı kenti yalnızca fiziksel çevre üzerinden değil, sosyal, ekolojik, mekânsal ve yönetişim boyutlarıyla birlikte ele alan ortak bir dil geliştirmeyi amaçlıyor. Sağlıklı Kentler Birliği, katılımcı katkılarını değerlendirerek DSÖ Avrupa Sağlıklı Şehirler Ağı VIII. Faz yaklaşımıyla uyumlu, belediyeler arasında ortak anlayış ve bilgi paylaşımını güçlendirecek bir yönetişim altyapısının oluşturulmasını hedefliyor.